<data>
<row _id="1"><Texto Original>A sétima árvore</Texto Original><Traducao>Nhema sétima nai</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="2"><Texto Original>Na vida há eventos assim, às avessas.</Texto Original><Traducao>Maüwa nhema ngupetügü nhaacüni, na ya guürãü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="3"><Texto Original>Coisas que podem acontecer com você, que está me ouvindo; ou com aquele fulano que nos olha de soslaio.</Texto Original><Traducao>Nhemaügü rü Ngürüatchi cuma ngupetüü, tchõu cu inü; rü e'na nhema ye bema tü i'dawenüü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="4"><Texto Original>Comigo aconteceu, nunca mais esqueci.</Texto Original><Traducao>Tchama na ngupetü, Tarumã nütchareü ngüma</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="5"><Texto Original>Basta lembrar.</Texto Original><Traducao>Name na nüna i'cuããtchi</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="6"><Texto Original>Era no tempo da guerra, uma grande guerra no outro lado do mundo, diziam.</Texto Original><Traducao>Rü daigü arü ngunei no nheguma, taüma daigü i to natchiüanegüwa', nhagüü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="7"><Texto Original>Eu morava num seringal do Purus, o rio das febres, de tantas mortes.</Texto Original><Traducao>Tchiriganecüwa i Puruswa' tcha ngema nheguma, aüne arü dea'wa, muüma yugü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="8"><Texto Original>O seringal era um mundo fechado na floresta, que é um universo, um encantamento e um grande perigo.</Texto Original><Traducao>Nhema tchiriganecü rü wüi naane rü nainecüma rü wãtaüni rü wüi naaneni rü wüi taae rü nhu'matchi' taüma gutchani</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="9"><Texto Original>É preciso conhecer: as árvores, as plantas do mato, aquele bicho, um ruído estranho; quase tudo é um fenômeno, tudo tem o poder da ilusão.</Texto Original><Traducao>Nameni na nü icua'ü: naigü i nainecüarü rü nhema ngaite rü wüi naga tchiei; wiguta guüma nhema rü nü' na nhema i pora na tü i'na tüe i</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="10"><Texto Original>A floresta é uma monotonia e também uma surpresa: há árvores parecidas, mas os caminhos que as unem são diferentes, outros.</Texto Original><Traducao>Nhema nainecü rü wü wïtamani rüta wüi bãiatchini: na nhema nai i wiiguü rü notürü nhema nama i wüiwa' na naü rü naya tomarãü toomatchigü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="11"><Texto Original>Eu era um homem solitário, que percorria o mesmo caminho, todas as manhãs.</Texto Original><Traducao>Tchama yeguma rü wüi yatü i tchaicatama iiütchi rü nhematama namagu tchiuetcha guüma pa'mamagu</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="12"><Texto Original>Saía cedo, no fim da noite, com a poronga atada na cabeça, como se fosse um terceiro olho imenso e luminoso, que ajuda a enxergar o que os olhos não veem.</Texto Original><Traducao>Tchütacü arü gu'gu pa'a i'nauü nhama nainüta meirü'ü i naeruwa' nhamatchi nhama tamae'pü' naetü i naine rü taütchi'nerüü rü tü rüngüeü na mea i'dau i nhema tama taetü da'u</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="13"><Texto Original>Levava uma lata com comida: mandioca cozida, farinha e carne.</Texto Original><Traducao>Wüi data naguutchi õna i'tchi nge: tü'e murane, ui rü namatchi</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="14"><Texto Original>Já não usava a bandoleira com a espingarda: o tempo nos ensina a ser corajosos e humildes.</Texto Original><Traducao>Marü tama bandoleira nausa i mucawama: ngunei tü nangu'e na i porae'i rü yigü i'rü i'raü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="15"><Texto Original>Não posso afirmar que conhecia a floresta; sabia apenas o meu caminho, o pequeno labirinto por onde andava, riscando o tronco das seringueiras, caçando, observando as evidências e os mistérios.</Texto Original><Traducao>Tama nütchi'u na nainecü'ü tcha cua'ü; tchamaüticatama tcha cua' nhema i'raü i nu'ica damaü'ü i nagu tchi'uuü, tchiriga tü tcha'wü'neacü, feneeãcü, nhema cua'ruügü i cu'gü'ü tcha ngugüãcü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="16"><Texto Original>Para um homem qualquer, um Rosalvo Sarmento, essa era a vida possível: conhecer o caminho que se pisa, eleger seu labirinto, e nele viver, perdido no tempo.</Texto Original><Traducao>Nheirüümare yatü, wüi Rosalvo Sarmento, nhemani nheguma maü mei: nü'icua'ü i nhema nama i nada' i yuu'u, nüiunetaü nhema no'rü toyemaü rü nawa' i mãü' i nhema nguneigu rü yau'</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="17"><Texto Original>Pois, o que é o tempo para um fulano que vive no mato?</Texto Original><Traducao>Nhemaca' ta'cüni ngunei naca' i nhema duuü i nainecüwa' maüü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="18"><Texto Original>Quase tudo é espaço; aos poucos, o seringueiro entende que sua moradia está em toda parte: nos gritos dos macacos que já não nos assustam, nas pegadas do animal que já se nomeia, nas febres que a gente aplaca com uma infusão de ervas.</Texto Original><Traducao>Wigutaa guüma rü naanetüweni i'rarüw'tchigü nhema tchirigueru rü nü nacua' na nhema no'rü petchi'ca rü gu'üwa'ma na nhema: maicugü arü a'wa' i tama marü muüe'i rü naeigütchi'patüwa' i marü i ãe'gagü'ü rü aünegüwa' rü yiemagü nü tacua' naitchiregüarü üe'iwa'</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="19"><Texto Original>Com destreza e paciência enfrentamos os perigos, as ameaças invisíveis.</Texto Original><Traducao>Cua'ma rü tatchieruacü rü ta enfretagü nhema gutchaü rü nhema tchieigü i tama nü' idau</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="20"><Texto Original>Mas há surpresas: o rei pode acordar deposto, o traidor ser traído.</Texto Original><Traducao>Notürü na nhema Ngürüatchi: yima ãeca'cü rü ngürüatchi na yayu i'nana muutchiãcü, nhema traidor na na traidoü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="21"><Texto Original>Eu, seringueiro e caçador, um dia fui caçado.</Texto Original><Traducao>Tchama, tchirrigeuru rü fenecü wüi nguneigu feneewa' tchau</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="22"><Texto Original>Aconteceu numa madrugada fria de junho, lá se vão trinta anos.</Texto Original><Traducao>Ga'uanei nangupetü Junho arü mgaücügu rü trinta arü taunecü rü ni'u</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="23"><Texto Original>Tinha preparado a comida, estava atrasado.</Texto Original><Traducao>Marü tchire' õna tchamee rü tama paa i'tchangu</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="24"><Texto Original>Cada um percebe o momento certo da partida; por alguma razão que não me lembro, acordara cansado e indisposto.</Texto Original><Traducao>Wüie'tchigü nütacua' i ngunei we'gu'u na nagu iuü: rü nhemaügagu tama nüna tcha cua'ãtchi paãcü tcha yayu rü õõcü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="25"><Texto Original>Uma neblina me ofuscava a visão, o sol ainda não surgira.</Texto Original><Traducao>Wüi caianei tcho' narü potaetü, yima ü'acü rü tautama na ngo'</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="26"><Texto Original>O percurso da minha caminhada tinha a forma de um oito, era como se um número enorme rasgasse a floresta.</Texto Original><Traducao>Nhema tchamaü yeguma rü naya oitorãü, rü nhamatchi wüi numero taü'tchine nainecügu ga'ugüürü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="27"><Texto Original>Alcancei a primeira seringueira, cravei a tigela para recolher o leite, fiz os cortes no tronco e segui meu caminho.</Texto Original><Traducao>Rü wüi nüi'rãüü tchiriganeü tcha ya ngau rü tiyera nhema tcha'ü na tchama yaugüüca' rü tcha na wi'ne rü tchi'u</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="28"><Texto Original>Na sétima árvore parei para descansar.</Texto Original><Traducao>No'rü sete naigu i'tcha yatchããtchi na tcharü ngü'ü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="29"><Texto Original>No chão úmido havia folhas apodrecidas.</Texto Original><Traducao>Nhema maimü i wairaaneiwa' na nhemagü i naia'tügü i yiei</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="30"><Texto Original>Ali, a floresta era nativa, mundo natural milenar.</Texto Original><Traducao>Ye'a, yiema naietagü rü woeta nhema'cü'agü tiigü, nucümatama woe nhe'ma ta nhema.</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="31"><Texto Original>E ali eu era o único estranho: eu, meus passos e minha cantiga monótona, melodia de um homem sozinho.</Texto Original><Traducao>Tchamarica' nhema tchaya nhuraümare: tcham, tchorü ügü rü tchorü cantigarica'tama rü wüi yatü i nüi'catama iü arü inü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="32"><Texto Original>Tirei a poronga da cabeça, já havia uma certa claridade, não muita, a mata é escura, espaço de pouca luz.</Texto Original><Traducao>Tchaueruwa' i'tchanaüütchi nhema õmü, erü marü ni ngunetchãü rü na tauma aicuma, nhema mainecü rü na waane rü natchi'ca tama aicuma ngo'oneini.</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="33"><Texto Original>Agachado, limpei o chão, catei gravetos e folhas, e coloquei a lata de comida perto da fumaça, para amornar.</Texto Original><Traducao>Caãcü, nhatüane tcha mee, naimena'a rü naiatü tcha degü rü datagu õna tchi ücutchi caiemaü arü ngaicamagu na nanairaüca'</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="34"><Texto Original>Não era o momento de quebrar o jejum, mas eu fraquejava, tinha sono no corpo.</Texto Original><Traducao>Tamatchire' nguneini na yeyuü tcharü tcha'u, notürü tchaturaüne, tcha yataüne</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="35"><Texto Original>Sem esperar, senti um baque nas costas, depois uma dor aguda.</Texto Original><Traducao>Tama i'tchaya ngu'e na tura tchauca'wena tchõü nhemaü yicama wüi taüma ngu'</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="36"><Texto Original>Sabia que era preciso lutar, mas contra quem?</Texto Original><Traducao>Nü tcha cua' na namei na tchalutaü notürü tee'ma</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="37"><Texto Original>Na floresta, quando não se vê um bicho, pressente-se o movimento dele, sua fala, seu sussurro.</Texto Original><Traducao>Nainecüwa', nheguma tama ngaiteü i dau'gu rü nü tacua' i na ya iã'cüü. no'rü dea' rü naga</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="38"><Texto Original>Essa é a angústia de um homem em combate: não encarar o inimigo, a fera cravada nas costas.</Texto Original><Traducao>Nhema i yatü arü iãtchie na nanuü: na tama norü uwanüüma na nuü rü na nhema naei i tuuca'ei</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="39"><Texto Original>Pensei numa onça, mas a pintada derruba e arrasta um homem.</Texto Original><Traducao>Wüi aigu tcharü inü, notürü nhema amatü'ü wü yatüü nima' rü nhu'matchi ni tutchigü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="40"><Texto Original>O bicho não me derrubou no bote, não me arrastou, não estilhaçou meus ossos.</Texto Original><Traducao>Nhema ngaite tama tchõü nima' rü tama tchõu nitu' tama tchautchi'na'a tchautchina'a nabüü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="41"><Texto Original>No chão, com um rodopio rápido, ele se desgarrou de mim; senti, então, o cheiro do felino, de gato-do-mato, maracajá.</Texto Original><Traducao>Nhatüawa paama i'nanee tchõu ninge'; tcha na senti rü nhemacü nhema naema i mitchi i nainecücü'ãni rü queture</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="42"><Texto Original>Não me deu tempo para fugir, ele avançou de novo, arranhando meus braços, minhas mãos; depois recuou: ensaiava outro bote?</Texto Original><Traducao>Taucüwa'ma tchinhã we'na nügü napora tchõu na wü'tcha'cüü rü tcha'me; yi'cama rü nügü i'niu: rü to'wa nü nangu'e</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="43"><Texto Original>Tinha nos olhos o fogo do ódio, um quê de vingança, e eu pensei: isso é coisa de vida ou morte.</Texto Original><Traducao>Naetüwa' na nhema üüemarãü i nu rü dai rü tchama nagu tcharü inü: nhemarü wüi maüni rü yu</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="44"><Texto Original>Vive quem vê primeiro um descuido do inimigo.</Texto Original><Traducao>Ta maü te'e ya tü'ira tüma arü uwanüü daue</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="45"><Texto Original>O felino estava contrariado, irado, e eu, cauteloso: tinha uma ponta de faca afiada na cintura, prendi a lâmina entre os dedos, esperei a próxima investida.</Texto Original><Traducao>Nhema naüna rü na ya tomaraü rü nanu' cü tchama tchaugüna i'dau'e: Wüi cütchi te'etchi tchaucüwa'wa' na nhema rü lamina tcha'mewa' na nhema rü to' n'orü nu i'tchaya ngu'e</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="46"><Texto Original>Fui pontual e seguro no golpe.</Texto Original><Traducao>Tcha pontual rü nhema no'rü golpewa' tchi tchü'ü</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="47"><Texto Original>Alguns animais a gente aniquila com cálculo, aproveitando a força deles.</Texto Original><Traducao>Nümaü naei ngugüãcü ta yama' no'rü pora i'tchaya ngu'e</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="48"><Texto Original>Mas isso de matar bicho dá desânimo, e jaguatirica não é de meter medo, de desafiar; tem gente que cria filhotes, deixa as crianças brincarem com eles.</Texto Original><Traducao>Notürü nhema na nagite i ma'ü rü wü ngetchaüni nhema aiacü rü tama name na nü imuuü rü nama i'nuü; ta yiema duu naacü yaee rü buegüü nama iã'we'e</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
<row _id="49"><Texto Original>Por isso estranhei, aquela fúria era um mistério, mas na vida há lacunas, caminhos cortados.</Texto Original><Traducao>Nhemaca'ni tcha estrenhei'i nhema no'rü nurü na eigu notürü nhema maüwa' nanhema i natchi'ca nama i yoye'i</Traducao><Observacoes xsi:nil="true" /></row>
</data>
